پژوهشهای جدید نشان میدهند فعالیت بدنی منظم، بهویژه ورزشهای هوازی، میتواند به حفظ بخشی از تواناییهای جسمی و متابولیکی سالمندان کمک کند و روند افت عملکرد مرتبط با افزایش سن را کندتر سازد.
به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز با افزایش سن، بدن بهتدریج در بخشهایی مانند توان عضلانی، ظرفیت قلبیتنفسی، سوختوساز و پاسخ به فشارهای فیزیولوژیک دچار تغییر میشود. با این حال، این تغییرات الزاماً به معنای از دست رفتن تواناییهای فردی نیستند و فعالیت بدنی منظم میتواند بخشی از این افت را تعدیل کند.
«ظرفیت حیاتی» چیست؟
مفهوم «ظرفیت حیاتی» یا Vitality Capacity یکی از اجزای ظرفیت درونی بدن است؛ مفهومی که سازمان جهانی بهداشت برای توصیف مجموعه تواناییهای جسمی و روانی فرد در دوران سالمندی به کار میبرد. ظرفیت حیاتی به عواملی مانند تولید و مصرف انرژی، عملکرد عضلات و سیستم عصبیعضلانی، عملکرد میتوکندری، سیستم ایمنی و نحوه پاسخ بدن به استرس مربوط میشود.
پژوهشهای علمی نشان میدهند ورزش میتواند بر چندین مورد از این سازوکارها اثر بگذارد. در نتیجه، فعالیت بدنی تنها برای تقویت عضلات یا سلامت قلب اهمیت ندارد، بلکه میتواند به حفظ توانایی کلی بدن برای انجام فعالیتهای روزمره نیز کمک کند.
ورزش هوازی؛ ابزاری برای مقابله با افت توان قلبیتنفسی
یکی از پیامدهای افزایش سن، کاهش تدریجی ظرفیت قلبیتنفسی است؛ اما ورزش هوازی میتواند این روند را تا حدی تعدیل کند. فعالیتهایی مانند پیادهروی، دوچرخهسواری، شنا و تمرینهای هوازی متناسب با شرایط فرد، با ایجاد سازگاری در سیستم قلبیعروقی و عضلات، به بهبود مصرف اکسیژن و تحمل فعالیت کمک میکنند.
یک مرور نظاممند در سال ۲۰۲۶ نیز که ۹۴ مطالعه را درباره افراد ۶۵ ساله و بالاتر بررسی کرده، نشان داد فعالیت هوازی و آمادگی قلبیتنفسی با برخی پیامدهای بهتر سلامتی، از جمله کاهش خطر مرگومیر و بهبود برخی شاخصهای سلامت روان، ارتباط دارند؛ هرچند پژوهشگران تأکید کردهاند هنوز درباره بهترین میزان، شدت و مدت ورزش برای سالمندان پاسخ واحدی وجود ندارد.
پیادهروی ساده هم میتواند مؤثر باشد
برای بهرهمندی از مزایای فعالیت هوازی الزاماً به تمرینهای سنگین یا تجهیزات ورزشی پیشرفته نیاز نیست. پیادهروی با شدت متناسب، دوچرخه ثابت، بالا و پایین رفتن از پلهها، رقص و ورزشهای آبی از جمله فعالیتهایی هستند که میتوانند در برنامه سالمندان قرار بگیرند. البته انتخاب نوع و شدت فعالیت باید با توانایی جسمی، بیماریهای زمینهای و وضعیت حرکتی فرد هماهنگ باشد.
بر اساس توصیههای سازمان جهانی بهداشت، سالمندان بهتر است در طول هفته ۱۵۰ تا ۳۰۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط یا ۷۵ تا ۱۵۰ دقیقه فعالیت شدید داشته باشند و در کنار آن، دستکم دو روز در هفته تمرینهای تقویت عضلات انجام دهند. تمرینهای مرتبط با تعادل و عملکرد حرکتی نیز برای کاهش خطر زمینخوردن اهمیت دارند.
هدف فقط طول عمر نیست؛ حفظ استقلال است
اهمیت ورزش در سالمندی تنها به پیشگیری از بیماریها محدود نمیشود. حفظ توانایی راه رفتن، بالا رفتن از پله، انجام کارهای روزمره و مشارکت در فعالیتهای اجتماعی، بخش مهمی از سالمندی سالم است. به همین دلیل، فعالیت بدنی منظم میتواند ابزاری برای حفظ استقلال فرد و کیفیت زندگی در سالهای سالمندی باشد.
البته برنامه ورزشی سالمندان باید فردمحور باشد. افرادی که ضعف شدید، مشکلات تعادلی یا بیماریهای خاص دارند، ممکن است پیش از شروع تمرینهای هوازی به تقویت عضلات و بهبود تعادل نیاز داشته باشند. بنابراین افزایش تدریجی فعالیت و انتخاب تمرین متناسب با شرایط هر فرد، اهمیت بیشتری از انجام تمرینهای سنگین دارد.
منبع: زومیت
برچسبها: سالمندان، ورزش هوازی، سالمندی سالم، سلامت قلب، فعالیت بدنی
