به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز در دنیای امروز، اینترنت به شاهراهی حیاتی برای ارتباطات، کسب اطلاعات، تحصیل و اشتغال تبدیل شده است. اما برای بخش قابل توجهی از جامعه، یعنی افراد دارای معلولیت، اینترنت نقشی فراتر از یک ابزار را ایفا میکند؛ اینترنت دریچهای است به سوی استقلال، مشارکت اجتماعی و دستیابی به حقوق برابر. اختلالات و قطعیهای مکرر اینترنت، به ویژه در ایران، نه تنها چالشهایی را برای عموم جامعه ایجاد میکند، بلکه شکاف موجود را برای افراد دارای معلولیت عمیقتر کرده و زندگی آنها را با موانع جدیتری روبرو میسازد. پایگاه خبری پهنه پرواز در این تحلیل، به بررسی جامع ابعاد اقتصادی و اجتماعی این پدیده و ارائه راهکارها میپردازد.
۱. انزوای ارتباطی؛ فراتر از یک قطع و وصل ساده:
برای بسیاری از افراد دارای معلولیت، به خصوص کسانی که محدودیتهای حرکتی یا ارتباطی دارند، اینترنت ابزار اصلی برقراری ارتباط با دنیای خارج است. پلتفرمهای شبکههای اجتماعی، پیامرسانها و ابزارهای ارتباطی مبتنی بر وب، به آنها امکان میدهد تا با دوستان، خانواده و همکاران خود در تماس باشند، از تجربیات یکدیگر بهرهمند شوند و احساس تعلق اجتماعی را تجربه کنند.
تجربه زیسته: “وقتی اینترنت قطع میشود، احساس میکنم در قفسی تنها افتادهام. ساعتها منتظر میمانم تا بتوانم با خانوادهام که دور هستند صحبت کنم یا از طریق گروههای حمایتی، مشکلاتی که با آن روبرو هستم را با دیگران در میان بگذارم. این قطع شدنها برای من یعنی انزوا.” (خانم س.ع، کاربر ویلچر)
قطعی اینترنت، این دریچه ارتباطی را میبندد و منجر به انزوای اجتماعی، احساس تنهایی و در مواردی افسردگی در این افراد میشود. این موضوع به خصوص برای سالمندان دارای معلولیت یا کسانی که امکان خروج از منزل برایشان محدود است، اهمیت دوچندانی پیدا میکند.
۲. فرصتهای شغلی؛ از دست رفتن یا محدود شدن؟
دورکاری و اشتغال آنلاین، فرصتهای جدیدی را برای افراد دارای معلولیت فراهم آورده است که پیش از این به دلیل محدودیتهای فیزیکی یا دسترسی دشوار به محیط کار، امکانپذیر نبود. بسیاری از این افراد با استفاده از مهارتهای خود در حوزههایی مانند تولید محتوا، طراحی، برنامهنویسی، ترجمه و خدمات مشتریان، به استقلال مالی دست یافتهاند.
تاثیر اقتصادی: اختلالات اینترنت، به معنای از دست رفتن درآمد برای این افراد است. پروژههای نیمهتمام، عدم امکان ارتباط با کارفرما، از دست دادن فرصتهای شغلی جدید و عدم توانایی در ارائه خدمات به موقع، همگی چرخه اقتصادی زندگی این افراد را مختل میکنند. این موضوع میتواند منجر به بازگشت وابستگی اقتصادی و تشدید فقر در این گروه شود.
تجربه زیسته: “من با طراحی گرافیک از طریق اینترنت کسب درآمد میکنم. هر بار که اینترنت قطع میشود، کارم عقب میافتد و مشتریانم ناراضی میشوند. گاهی اوقات مشتریانم پروژههای خود را به کسانی میسپارند که اتصال اینترنت مطمئنتری دارند. این موضوع استرس زیادی به من وارد میکند.” (آقای ر.م، دارای کمشنوایی)
۳. تحصیل و یادگیری؛ مانعی بر سر راه دانش:
در سالهای اخیر، آموزش آنلاین و دسترسی به منابع آموزشی از طریق اینترنت، به خصوص برای دانشجویان و دانشآموزان دارای معلولیت، یک دستاورد مهم بوده است. این امکان، یادگیری را با سرعت و انعطافپذیری بیشتری فراهم کرده و دسترسی به دورههای آموزشی تخصصی را آسانتر ساخته است.
تاثیر آموزشی: قطعی اینترنت، دسترسی به کلاسهای مجازی، دانلود جزوات، انجام تکالیف آنلاین و شرکت در آزمونهای اینترنتی را مختل میکند. این امر باعث عقبماندگی تحصیلی، کاهش انگیزه و از دست رفتن فرصتهای یادگیری میشود. همچنین، استفاده از ابزارهای کمکآموزشی مبتنی بر وب که برای برخی از انواع معلولیتها حیاتی هستند، با اختلال مواجه میشود.
۴. دسترسی به خدمات؛ از سلامت تا خدمات دولتی:
امروزه بسیاری از خدمات ضروری، از جمله خدمات بانکی، ثبتنام در دورههای آموزشی، پیگیری امور اداری، نوبتدهی پزشکان و حتی خرید آنلاین، از طریق اینترنت انجام میشود.
موانع دسترسی: افراد دارای معلولیت، برای انجام بسیاری از این امور، وابستگی بیشتری به خدمات آنلاین دارند. قطعی اینترنت، به معنای عدم امکان دسترسی به این خدمات، اتلاف وقت، نیاز به حضور فیزیکی در مکانهایی که ممکن است دسترسپذیر نباشند، و در نتیجه، ایجاد مشکلات فراوان و اتلاف منابع است. این موضوع به خصوص در مورد خدمات درمانی و رفاهی اهمیت ویژهای دارد.
راهکارها و پیشنهادات:
برای کاهش تاثیرات منفی قطعی اینترنت بر زندگی افراد دارای معلولیت، اقدامات فوری و بلندمدت لازم است:
تضمین دسترسی پایدار و با کیفیت: دولت و نهادهای مسئول، باید در اولویت قرار دادن دسترسی پایدار و با کیفیت اینترنت برای تمامی شهروندان، به ویژه افراد دارای معلولیت، تلاش کنند. این امر شامل سرمایهگذاری در زیرساختها، ارتقاء تکنولوژی و رفع نقاط کور ارتباطی است.
تعرفههای حمایتی: ارائه بستههای اینترنتی با تعرفههای حمایتی و مقرون به صرفه برای افراد دارای معلولیت، میتواند تا حدودی بار اقتصادی ناشی از اختلالات را کاهش دهد.
ایجاد مراکز دسترسی عمومی: راهاندازی و تجهیز مراکز عمومی دسترسی به اینترنت، با امکانات و تجهیزات لازم برای افراد دارای معلولیت (مانند صفحهخوانها، نرمافزارهای تبدیل گفتار به نوشتار و بلعکس)، میتواند در زمان قطعی اینترنت خانگی، به عنوان یک راه حل موقت عمل کند.
توسعه و ترویج ابزارهای آفلاین: تشویق و حمایت از توسعه ابزارها و پلتفرمهای آموزشی، ارتباطی و خدماتی که امکان استفاده آفلاین یا با حداقل وابستگی به اینترنت را دارند.
آموزش و توانمندسازی: برگزاری کارگاههای آموزشی برای افراد دارای معلولیت در خصوص استفاده از ابزارهای ارتباطی و شغلی جایگزین در زمان قطعی اینترنت، و همچنین آموزش مهارتهای لازم برای بهرهگیری از فرصتهای شغلی غیرمتمرکز.
تدوین قوانین و مقررات حمایتی: وضع قوانینی که در زمان قطعی اینترنت، حقوق افراد دارای معلولیت را در دسترسی به خدمات حیاتی (مانند خدمات درمانی و بانکی) تضمین کند.
حساسیتزدایی و مطالبهگری: افزایش آگاهی عمومی نسبت به تبعات قطعی اینترنت بر زندگی افراد دارای معلولیت و تشویق نهادهای مدنی و رسانهها به پیگیری این موضوع.
نتیجهگیری:
قطعی و اختلالات اینترنت، صرفاً یک مشکل فنی نیست؛ بلکه یک مسئله اجتماعی و اقتصادی با تبعات عمیق برای افراد دارای معلولیت است. این پدیده، دستاوردهای سالها تلاش برای توانمندسازی و مشارکت اجتماعی این قشر را در معرض تهدید قرار میدهد. مسئولان، ارائهدهندگان خدمات اینترنتی و جامعه، همگی وظیفه دارند تا با رویکردی همهجانبه و حمایتی، موانع ارتباطی، شغلی، تحصیلی و دسترسی به خدمات را برای افراد دارای معلولیت برطرف کرده و اطمینان حاصل کنند که هیچ شهروندی، به دلیل محدودیت در دسترسی به زیرساختهای ارتباطی، از قافله پیشرفت عقب نماند.
پایگاه خبری پهنه پرواز آماده دریافت نظرات، پیشنهادات و تجربیات شما در خصوص این موضوع و سایر مسائل مرتبط با جامعه افراد دارای معلولیت است.
