پژوهشگران در حال بررسی ارتباطی کمترشناختهشده میان قارچهای ساکن بدن انسان و عملکرد مغز هستند؛ ارتباطی که میتواند در آینده به درک بهتر برخی بیماریهای عصبی و اختلالات روانی کمک کند، هرچند هنوز شواهد کافی برای اثبات نقش مستقیم قارچها در بیماریهایی مانند آلزایمر وجود ندارد.
به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز قارچها تنها موجوداتی نیستند که در محیط اطراف ما زندگی میکنند؛ بخش کوچکی از میکروارگانیسمهای بدن انسان را نیز تشکیل میدهند. این مجموعه که «مایکوبیوم» نام دارد، سالها کمتر از سایر میکروبهای بدن مورد توجه قرار گرفته بود، اما اکنون دانشمندان در حال بررسی این احتمال هستند که برخی از این قارچها بتوانند بر مغز، رفتار و سلامت روان انسان اثر بگذارند.
قارچها چگونه میتوانند به مغز مرتبط باشند؟
بدن انسان بهطور مداوم در معرض قارچها قرار دارد؛ از قارچهای موجود در مواد غذایی و محیط گرفته تا گونههایی که از طریق تنفس وارد بدن میشوند. بسیاری از آنها بهسرعت توسط سیستم ایمنی کنترل میشوند و حتی ممکن است بخشی از یک زیستبوم طبیعی و سالم در بدن باشند.
با این حال، در شرایط خاص، برخی قارچها میتوانند باعث عفونت شوند. عفونت قارچی مغز اگرچه نادر است، اما میتواند بسیار جدی و حتی مرگبار باشد. برای نمونه، گونههایی مانند آسپرژیلوس و کریپتوکوکوس قادرند در شرایط خاص به سیستم عصبی مرکزی آسیب وارد کنند.
آیا قارچها میتوانند در بیماری آلزایمر نقش داشته باشند؟
یکی از فرضیههای بحثبرانگیز سالهای اخیر این است که برخی میکروبها، از جمله قارچها، ممکن است در روند بیماریهای تحلیلبرنده مغز نقش داشته باشند.
برخی پژوهشها شواهدی از حضور مواد ژنتیکی یا بقایای میکروبی در بافت مغز افراد مبتلا به آلزایمر پیدا کردهاند. همچنین در آزمایشهای حیوانی، ورود برخی قارچها مانند کاندیدا آلبیکانس به مغز در شرایط تضعیف سیستم ایمنی مشاهده شده است.
با این حال، وجود قارچ یا سایر میکروبها در مغز بهتنهایی ثابت نمیکند که آنها عامل ایجاد آلزایمر هستند. ممکن است ضعف سد خونی ـ مغزی یا کاهش توانایی سیستم ایمنی در سنین بالا باعث افزایش ورود میکروبها به بافت مغز شده باشد.
به همین دلیل، پژوهشگران تأکید میکنند که این موضوع همچنان یک فرضیه در حال بررسی است و هنوز نمیتوان گفت عفونت قارچی علت آلزایمر است.
ارتباط مغز و قارچها شاید فقط به ورود قارچ به مغز محدود نباشد
موضوع جالبتر این است که قارچها لزوماً برای تأثیرگذاری بر مغز مجبور نیستند وارد آن شوند.
پژوهشگران در حال بررسی محور ارتباطی میان روده، سیستم ایمنی و مغز هستند. بر اساس این دیدگاه، تغییر در جمعیت قارچهای روده ممکن است از طریق واکنشهای سیستم ایمنی، التهاب و پیامرسانهای شیمیایی بر عملکرد مغز اثر بگذارد.
از این منظر، مایکوبیوم میتواند بخشی از شبکه پیچیدهای باشد که میان دستگاه گوارش، سیستم ایمنی و مغز ارتباط برقرار میکند.
از «قارچ زامبی» تا واقعیت علمی
تصویر قارچی که کنترل مغز انسان را در دست بگیرد، بیشتر یادآور داستانهای علمی ـ تخیلی و سریالهایی مانند «آخرین بازمانده از ما» است. اما واقعیت علمی بسیار متفاوت است.
قارچهایی وجود دارند که در طبیعت میتوانند رفتار برخی حشرات را تغییر دهند، اما شواهدی وجود ندارد که قارچهای مشابه بتوانند انسان را به موجودی «زامبی» تبدیل کنند یا کنترل کامل رفتار انسان را در دست بگیرند.
آنچه دانشمندان اکنون بررسی میکنند، بسیار ظریفتر است: آیا برخی قارچهای موجود در بدن میتوانند از طریق التهاب، سیستم ایمنی یا ارتباط روده و مغز، بر سلامت عصبی و روانی اثر بگذارند؟
هنوز راه زیادی تا یک نتیجه قطعی باقی مانده است
پژوهش درباره نقش قارچها در مغز هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد و بسیاری از یافتهها نیازمند تکرار و بررسی در مطالعات بزرگتر هستند. حتی مشاهده مقدار بیشتری از مواد میکروبی در مغز افراد مبتلا به آلزایمر نمیتواند بهتنهایی رابطه علت و معلولی را ثابت کند.
به همین دلیل، دانشمندان فعلاً از قارچها بهعنوان یکی از عوامل احتمالی و نیازمند بررسی بیشتر در سلامت مغز یاد میکنند، نه یک علت اثباتشده برای آلزایمر یا سایر بیماریهای عصبی.
منبع: بیبیسی فارسی BBC فارسی
برچسبها: قارچ، مغز، آلزایمر، سلامت مغز، بیماریهای عصبی
