بحث درباره اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به خودآگاهی برسد، در سالهای اخیر از محافل علمی و فلسفی فراتر رفته و به یکی از موضوعات مهم در حوزه فناوری و سیاستگذاری تبدیل شده است؛ با این حال، برخی کارشناسان هشدار میدهند که انسانانگاری هوش مصنوعی ممکن است پیامدهای حقوقی و اجتماعی خطرناکی داشته باشد.
به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز، همزمان با پیچیدهتر شدن مدلهای هوش مصنوعی، اصطلاحاتی مانند «عاملهای خودمختار»، «هوش فراانسانی» و حتی «هوش مصنوعی آگاه» بیشتر وارد ادبیات عمومی شدهاند. برخی مدیران شرکتهای بزرگ فناوری و شماری از فیلسوفان نیز درباره احتمال ظهور ویژگیهایی شبیه آگاهی در سامانههای هوش مصنوعی بحث میکنند. با این حال، تبدیل این بحث فلسفی به یک واقعیت حقوقی میتواند مسئله مسئولیت شرکتهای سازنده را پیچیدهتر کند.
آیا هوش مصنوعی واقعاً «فکر» میکند؟
شرکت آنتروپیک در بررسیهای خود درباره برخی مدلهای هوش مصنوعی، از مفهومی با عنوان «J-space» سخن گفته و آن را به ایده «فضای کاری جهانی» در علوم اعصاب مرتبط کرده است؛ نظریهای که توضیح میدهد چگونه اطلاعات در بخشهای مختلف مغز میتواند در یک فضای مشترک در دسترس قرار گیرد.
با این حال، چنین یافتههایی بهمعنای اثبات خودآگاهی هوش مصنوعی نیست. حتی آنتروپیک نیز در گزارش خود مستقیماً ادعا نکرده است که مدلهایش دارای آگاهی هستند.
در سوی دیگر، اظهارنظرهای برخی مدیران شرکتهای هوش مصنوعی درباره احتمال رسیدن این فناوری به مرحلهای فراتر از تواناییهای انسانی، به گسترش ادبیاتی کمک کرده است که هوش مصنوعی را همچون یک موجود مستقل و دارای اراده توصیف میکند.
نگرانی اصلی؛ چه کسی مسئول آسیبهای هوش مصنوعی است؟
منتقدان این رویکرد معتقدند هوش مصنوعی در نهایت یک فناوری ساختهشده توسط انسان و محصول شرکتهایی است که میلیاردها دلار برای توسعه آن سرمایهگذاری کردهاند. بنابراین، نسبت دادن رفتارهای یک سامانه به «اراده» یا «خودمختاری» آن میتواند نقش سازندگان، توسعهدهندگان و شرکتهای مالک فناوری را در قبال پیامدهای آن کمرنگ کند.
این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که مدلهای هوش مصنوعی موجب خسارت یا آسیب به افراد شوند. در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که آیا مسئولیت باید متوجه شرکت سازنده باشد یا اینکه رفتار سامانه بهعنوان عملکرد یک عامل مستقل در نظر گرفته شود.
«شخصیت حقوقی» برای هوش مصنوعی؛ راهحل یا تهدید؟
یکی از بحثهای مطرح در این زمینه، احتمال اعطای شخصیت حقوقی به سیستمهای هوش مصنوعی است. در نظامهای حقوقی، شخصیت حقوقی پیشتر برای موجودیتهایی غیرانسانی مانند شرکتها تعریف شده است و به آنها امکان انعقاد قرارداد، انجام معاملات و پذیرش مسئولیت قانونی میدهد.
اما اعطای چنین جایگاهی به هوش مصنوعی میتواند پیامدهای پیچیدهای داشته باشد. برای مثال، اگر یک سامانه هوش مصنوعی اقدامی زیانبار انجام دهد، ممکن است مرز میان مسئولیت شرکت سازنده و مسئولیت خود سامانه مبهم شود. این ابهام میتواند رسیدگی به پروندههای مربوط به آسیبهای ناشی از محصولات هوش مصنوعی را دشوارتر کند.
قربانیان انسانی نباید در حاشیه قرار بگیرند
در سالهای اخیر پروندههایی درباره آسیبهای احتمالی چتباتها و دیگر محصولات هوش مصنوعی مطرح شده است. در برخی از این پروندهها، خانوادهها و کاربران شرکتهای سازنده را به طراحی ناکافی سازوکارهای ایمنی، ارائه پاسخهای خطرناک یا ناتوانی در جلوگیری از آسیب متهم کردهاند.
منتقدان میگویند تمرکز بیش از حد بر اینکه «آیا هوش مصنوعی آگاه است؟» ممکن است توجه عمومی را از پرسش مهمتری منحرف کند: چه کسی فناوری را ساخته، چه کسی آن را عرضه کرده و چه کسی باید در برابر پیامدهای آن پاسخگو باشد؟
در نهایت، بحث درباره آگاهی ماشینها همچنان موضوعی باز در فلسفه ذهن و علوم شناختی است و هنوز شواهد قطعی برای خودآگاهی سیستمهای هوش مصنوعی در دست نیست. آنچه در حال حاضر اهمیت بیشتری دارد، ایجاد چارچوبهای روشن برای مسئولیتپذیری شرکتهای فناوری و حفاظت از کاربران در برابر آسیبهای احتمالی این سامانههاست.
منبع: دیجیاتو
برچسبها: #هوش_مصنوعی | #خودآگاهی_هوش_مصنوعی | #فناوری |#آینده_هوش_مصنوعی
