به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز، عذرخواهی کردن برای بسیاری از افراد کار سادهای نیست؛ بهویژه زمانی که پذیرفتن اشتباه با احساس شرم، شکست یا تهدید شدن تصویر فرد از خودش همراه باشد. یک روانشناس با اشاره به عوامل مؤثر بر ناتوانی در عذرخواهی، عزتنفس پایین، ویژگیهای خودشیفتگی و تجربههای دوران کودکی را از جمله عواملی دانسته است که میتوانند در این رفتار نقش داشته باشند.
چرا پذیرفتن اشتباه دشوار میشود؟
پذیرفتن اشتباه برای برخی افراد ممکن است به معنای زیر سؤال رفتن ارزشمندی یا توانمندی آنها تلقی شود. در چنین شرایطی، فرد به جای پذیرش مسئولیت، ممکن است تلاش کند اشتباه خود را انکار کند یا مسئولیت آن را به دیگران نسبت دهد.
بر اساس توضیحات مطرحشده از سوی این روانشناس، افرادی که در دوران کودکی به دلیل اشتباهات خود به طور مداوم سرزنش یا تحقیر شدهاند، ممکن است در بزرگسالی برای محافظت از خود به مکانیسمهای دفاعی مانند انکار و فرافکنی متوسل شوند.
عزتنفس پایین و ترس از پذیرفتن خطا
گاهی فردی که از عزتنفس پایینی برخوردار است، اشتباه کردن را با بیارزش بودن یکی میداند. در این شرایط، اعتراف به خطا میتواند برای او بسیار تهدیدکننده باشد و به همین دلیل ترجیح دهد از پذیرش آن خودداری کند.
این در حالی است که اشتباه کردن بخشی طبیعی از زندگی انسان است و پذیرش مسئولیت یک رفتار نادرست لزوماً به معنای بیارزش بودن فرد نیست. جدا کردن «رفتار اشتباه» از «ارزش فرد» میتواند به شکلگیری واکنش سالمتر در برابر خطا کمک کند.
خودشیفتگی و دشواری پذیرش مسئولیت
ویژگیهای خودشیفتگی نیز میتوانند با دشواری در پذیرش اشتباه ارتباط داشته باشند. فردی که نیاز شدیدی به حفظ تصویر مثبت و بینقص از خود دارد، ممکن است پذیرفتن خطا را تهدیدی برای این تصویر بداند.
در چنین شرایطی، انکار اتفاق، کوچک جلوه دادن آسیب واردشده یا نسبت دادن مسئولیت به طرف مقابل میتواند جایگزین عذرخواهی واقعی شود.
هر «ببخشید»ی عذرخواهی سالم نیست
عذرخواهی صرفاً گفتن کلمه «ببخشید» نیست. عذرخواهی سالم زمانی اتفاق میافتد که فرد آسیب ناشی از رفتار خود را ببیند، ناراحتی طرف مقابل را به رسمیت بشناسد و برای اصلاح رفتار خود تلاش کند.
در مقابل، عذرخواهی میتواند شکل ناسالمی پیدا کند؛ برای مثال فرد ممکن است بگوید: «ببخشید، ولی خودت باعث شدی.» در این حالت، ظاهر جمله عذرخواهی است، اما فرد همچنان مسئولیت رفتار خود را نمیپذیرد و تلاش میکند بخشی یا تمام تقصیر را متوجه طرف مقابل کند.
عذرخواهی واقعی چه ویژگیهایی دارد؟
عذرخواهی مؤثر معمولاً با پذیرش روشن مسئولیت همراه است. فرد باید بتواند مشخص کند چه رفتاری اشتباه بوده و چه آسیبی به طرف مقابل وارد کرده است. همچنین عذرخواهی زمانی معنای بیشتری پیدا میکند که با تلاش برای جبران و تغییر رفتار همراه باشد.
بنابراین، عذرخواهی نباید صرفاً ابزاری برای پایان دادن به یک بحث یا فرار از احساس ناراحتی باشد. هدف اصلی آن، پذیرش مسئولیت و ترمیم رابطه آسیبدیده است.
در نهایت، ناتوانی در عذرخواهی میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و نباید هر فردی که به سختی عذرخواهی میکند، صرفاً با یک برچسب روانشناختی توصیف شود. شناخت ریشههای این رفتار، توجه به تجربههای گذشته و یادگیری شیوه صحیح پذیرش مسئولیت میتواند به شکلگیری روابط سالمتر و ارتباطات مؤثرتر کمک کند
.
منبع: ایسنا
برچسبها: عذرخواهی، روانشناسی، عزتنفس، خودشیفتگی، روابط انسانی
