به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز، مناسبسازی محیطهای شهری و عمومی یکی از الزامات اساسی برای تحقق حقوق شهروندی افراد دارای معلولیت است؛ موضوعی که تنها به ایجاد مسیرهای دسترسی یا اصلاح ورودی ساختمانها محدود نمیشود، بلکه حملونقل، معابر، ساختمانهای عمومی، خدمات شهری، فضاهای آموزشی و درمانی و دسترسی برابر به خدمات را نیز دربرمیگیرد.
از منظر اجتماعی، وجود موانع فیزیکی و محیطی میتواند مشارکت افراد دارای معلولیت را در فعالیتهای روزمره محدود کند. هنگامی که فرد نتواند بهصورت مستقل وارد یک ساختمان شود، از وسایل حملونقل عمومی استفاده کند یا به خدمات مورد نیاز خود دسترسی داشته باشد، مسئله مناسبسازی از یک موضوع عمرانی فراتر رفته و به مسئلهای مرتبط با استقلال فردی، برابری اجتماعی و کیفیت زندگی تبدیل میشود.
مناسبسازی و افزایش استقلال اجتماعی
یکی از مهمترین کارکردهای مناسبسازی، کاهش وابستگی افراد دارای معلولیت به اطرافیان است. محیط قابل دسترس این امکان را فراهم میکند که افراد بتوانند بخش بیشتری از فعالیتهای خود را بدون کمک دیگران انجام دهند.
این موضوع در حوزههایی مانند اشتغال، آموزش، استفاده از خدمات درمانی، حضور در مراکز فرهنگی و ورزشی و مشارکت در فعالیتهای اجتماعی اهمیت بیشتری پیدا میکند. بنابراین، دسترسپذیری محیط باید از مرحله طراحی و ساخت پروژهها مورد توجه قرار گیرد و به اصلاح فضاهای موجود محدود نشود.
مناسبسازی فقط به رمپ و آسانسور محدود نیست
یکی از برداشتهای محدود درباره مناسبسازی، تقلیل آن به ایجاد رمپ برای استفاده افراد دارای ویلچر است؛ در حالی که دسترسپذیری مفهومی گستردهتر دارد.
عرض و شیب مناسب مسیرها، کیفیت کفسازی، وجود مسیرهای قابل استفاده برای افراد دارای محدودیت حرکتی، دسترسی مناسب به حملونقل عمومی، علائم قابل تشخیص، اطلاعات قابل دسترس برای افراد دارای اختلالات بینایی و شنوایی و طراحی مناسب ورودی و فضای داخلی ساختمانها، همگی بخشی از یک محیط دسترسپذیر محسوب میشوند.
از این منظر، مناسبسازی باید بر اساس نیازهای گروههای مختلف افراد دارای معلولیت طراحی شود و نه صرفاً بر مبنای یک نوع محدودیت جسمی.
نقش دستگاههای اجرایی در ایجاد محیطهای دسترسپذیر
تحقق مناسبسازی نیازمند همکاری میان مجموعهای از دستگاهها و نهادهای مسئول است. شهرداریها در حوزه معابر و فضاهای شهری، دستگاههای متولی حملونقل در زمینه دسترسی به ناوگان عمومی و دستگاههای اجرایی در طراحی و بهرهبرداری از ساختمانهای اداری و خدماتی، هر یک بخشی از مسئولیت ایجاد محیط مناسب را بر عهده دارند.
در این میان، نظارت بر رعایت استانداردهای دسترسپذیری نیز اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا حتی در صورت وجود قوانین و ضوابط، نبود نظارت مؤثر میتواند موجب شود الزامات مناسبسازی در مرحله اجرا یا بهرهبرداری نادیده گرفته شوند.
مناسبسازی؛ سرمایهگذاری برای جامعه فراگیر
جامعه دسترسپذیر تنها برای افراد دارای معلولیت سودمند نیست. سالمندان، افراد دارای آسیبهای موقت، والدین دارای کالسکه کودک و حتی سایر شهروندان نیز از محیطهایی که اصول دسترسپذیری در آنها رعایت شده است، استفاده آسانتری خواهند داشت.
از این رو، مناسبسازی را میتوان بخشی از برنامهریزی برای ایجاد شهرهای فراگیر دانست؛ شهرهایی که در آنها دسترسی به خدمات و فضاهای عمومی به توانایی جسمی افراد وابسته نباشد.
در نهایت، اجرای مؤثر سیاستهای مناسبسازی نیازمند نگاه بلندمدت، هماهنگی بین دستگاهی، رعایت استانداردهای طراحی و ساخت و نظارت مستمر است. توجه به این اصول میتواند ضمن کاهش موانع محیطی، زمینه حضور مستقلتر و مشارکت گستردهتر افراد دارای معلولیت در جامعه را فراهم کند.
برچسبها: مناسبسازی، افراد دارای معلولیت، دسترسپذیری، حقوق شهروندی، شهرهای فراگیر
