سازمان جهانی بهداشت در نخستین دستورالعمل جهانی خود برای مقابله با چاقی کودکان و نوجوانان اعلام کرده است که برای کودکان زیر ۱۰ سال، درمان چاقی باید بر تغذیه سالم، فعالیت بدنی و تغییر رفتار متمرکز باشد و استفاده از دارو، جراحی کاهش وزن یا ابزارهای کاهش وزن توصیه نمی‌شود.
به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز، سازمان جهانی بهداشت (WHO) در دستورالعمل جدید خود تأکید کرده است که پایه مراقبت از کودکان و نوجوانان مبتلا به چاقی، نه دارو و جراحی، بلکه دسترسی به حمایت‌های جامع برای تغذیه سالم، فعالیت بدنی و ایجاد تغییرات پایدار در رفتار است.
چاقی کودکان در جهان رو به افزایش است
بر اساس داده‌های سازمان جهانی بهداشت، در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۷۰ میلیون کودک و نوجوان ۵ تا ۱۹ ساله در جهان با چاقی زندگی می‌کردند. از این تعداد، حدود ۷۰ میلیون نفر در گروه سنی ۵ تا ۹ سال و ۱۰۰ میلیون نفر نوجوانان ۱۰ تا ۱۹ ساله بودند.
شیوع چاقی در این گروه سنی از سال ۱۹۹۰ تاکنون چهار برابر شده و از حدود ۲ درصد به ۸ درصد رسیده است.
WHO چاقی را یک بیماری مزمن و عودکننده می‌داند که می‌تواند از سال‌های نخست زندگی پیامدهای جسمی و روانی داشته باشد و خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند دیابت نوع ۲ را در سال‌های بعد افزایش دهد.
برای کودکان زیر ۱۰ سال چه درمانی توصیه می‌شود؟
در دستورالعمل جدید، WHO برای کودکان صفر تا ۹ سال مبتلا به چاقی، استفاده از داروهای کاهش وزن، جراحی چاقی و ابزارهای کاهش وزن را توصیه نمی‌کند.
در عوض، سازمان جهانی بهداشت بر اجرای برنامه‌های ساختاریافته شامل اصلاح الگوی تغذیه، افزایش فعالیت بدنی و مداخلات رفتاری تأکید دارد. این برنامه‌ها می‌توانند به‌صورت فردی یا در قالب برنامه‌های چندجانبه اجرا شوند.
نقش والدین و مراقبان نیز در این فرآیند اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تغییر عادت‌های غذایی و سبک زندگی کودکان بدون همراهی خانواده معمولاً دشوار است.
چرا داروهای لاغری برای کودکان کم‌سن توصیه نشده‌اند؟
یکی از دلایل مهم موضع WHO، کمبود شواهد کافی درباره ایمنی و اثربخشی بلندمدت داروهای کاهش وزن در کودکان کم‌سن است.
داروهای جدید کاهش وزن، به‌ویژه داروهای مبتنی بر مسیر GLP-1، در سال‌های اخیر توجه زیادی به خود جلب کرده‌اند؛ اما سازمان جهانی بهداشت تأکید دارد که شواهد موجود برای توصیه گسترده این داروها در کودکان زیر ۱۰ سال کافی نیست.
این موضع ممکن است با افزایش داده‌های پژوهشی در آینده مورد بازنگری قرار گیرد.
نوجوانان ۱۰ تا ۱۹ سال شرایط متفاوتی دارند
توصیه WHO برای نوجوانان ۱۰ تا ۱۹ ساله متفاوت است. در این گروه، استفاده از داروهای تأییدشده کاهش وزن می‌تواند در شرایط خاص و تنها زمانی در نظر گرفته شود که یک برنامه جامع و تحت نظارت تغییر سبک زندگی نتوانسته نتیجه مطلوب را ایجاد کند.
بنابراین دارو قرار نیست جایگزین تغذیه سالم، فعالیت بدنی و حمایت رفتاری شود، بلکه در شرایط مشخص می‌تواند به‌عنوان بخشی از یک برنامه درمانی جامع مورد توجه قرار گیرد.
جراحی چاقی تنها برای موارد شدید
سازمان جهانی بهداشت درباره جراحی کاهش وزن نیز رویکردی محدود و محتاطانه دارد. این روش برای نوجوانان مبتلا به چاقی شدید و تنها در شرایط مشخص قابل بررسی است.
طبق دستورالعمل جدید، جراحی چاقی می‌تواند برای نوجوانانی که از نظر جسمی و روانی به بلوغ کافی رسیده‌اند و پس از دست‌کم شش ماه درمان جامع تحت نظارت همچنان با چاقی شدید مواجه هستند، مورد بررسی قرار گیرد.
بنابراین جراحی، درمان معمول چاقی در دوران کودکی محسوب نمی‌شود.
سلامت روان کودکان نیز باید مورد توجه باشد
WHO در دستورالعمل خود یادآور شده است که کودکان و نوجوانان مبتلا به چاقی ممکن است علاوه بر پیامدهای جسمی، با انگ اجتماعی، تبعیض و زورگویی نیز مواجه شوند.
به همین دلیل، مدیریت چاقی کودکان نباید تنها بر کاهش وزن تمرکز داشته باشد. حمایت روانی، کاهش انگ اجتماعی و فراهم کردن محیطی سالم برای رشد، آموزش و مشارکت اجتماعی نیز بخشی از مراقبت جامع محسوب می‌شود.
تغییر سبک زندگی؛ محور اصلی درمان
تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و اصلاح رفتارهای مرتبط با سبک زندگی، ستون اصلی توصیه جدید WHO برای مقابله با چاقی کودکان است.
سازمان جهانی بهداشت همچنین بر ضرورت دسترسی و مقرون‌به‌صرفه بودن غذای سالم و فرصت‌های فعالیت بدنی تأکید کرده است؛ زیرا درمان فردی به‌تنهایی نمی‌تواند روند رو به افزایش چاقی در کودکان و نوجوانان را متوقف کند.
در نهایت، پیام اصلی دستورالعمل جدید WHO این است که درمان چاقی کودکان باید متناسب با سن و شرایط فردی باشد و برای کودکان زیر ۱۰ سال، تمرکز اصلی بر اصلاح سبک زندگی و حمایت خانوادگی قرار گیرد، نه دارو یا جراحی.
منبع: سازمان جهانی بهداشت (WHO)
برچسب‌ها: چاقی کودکان، سازمان جهانی بهداشت، سلامت کودکان، تغذیه سالم، داروهای لاغری
