به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز، یک روانشناس با تأکید بر اهمیت تقویت «شفقت به خود» گفت این رویکرد میتواند به کاهش خودسرزنشگری و افزایش تابآوری کمک کند؛ بهویژه در شرایطی که فرد با اشتباه، شکست یا دشواریهای زندگی روبهرو میشود.
شفقت به خود چیست؟
شفقت به خود به معنای نادیده گرفتن اشتباهات یا توجیه رفتارهای نادرست نیست، بلکه نوعی مواجهه واقعبینانه و حمایتگرانه با خود در زمان تجربه دشواری است. در این رویکرد، فرد به جای آنکه پس از یک اشتباه خود را بهشدت سرزنش کند، تلاش میکند شرایط را بپذیرد، احساسات خود را بشناسد و با خود همانگونه رفتار کند که با یک فرد نزدیک و گرفتار در شرایط دشوار رفتار میکند.
این نگاه میتواند مانع از آن شود که یک خطا به قضاوتی کلی درباره ارزش و توانایی فرد تبدیل شود.
خودسرزنشگری چگونه فرد را تحت فشار قرار میدهد؟
خودسرزنشگری مداوم باعث میشود فرد به جای تمرکز بر اصلاح یک اشتباه، مدام شکست یا ناکامی خود را مرور کند. تکرار افکار منفی میتواند احساس ناکافی بودن را افزایش دهد و مواجهه با مشکلات بعدی را دشوارتر کند.
در مقابل، شفقت به خود به فرد کمک میکند میان «اشتباهی که رخ داده» و «ارزشمندی خود به عنوان یک انسان» تفاوت قائل شود. به این ترتیب، فرد میتواند از تجربه خود درس بگیرد، بدون آنکه یک اتفاق ناخوشایند را به تصویری منفی و دائمی از شخصیت خود تبدیل کند.
پژوهشهای روانشناختی نیز ارتباط میان خودانتقادی بیشتر و آسیبپذیری بالاتر در برابر مشکلاتی مانند افسردگی را بررسی کردهاند و در مقابل، شفقت به خود را به عنوان یکی از عوامل مرتبط با تابآوری مورد توجه قرار دادهاند.
شفقت به خود به معنای بیتفاوتی نیست
یکی از برداشتهای نادرست این است که مهربانی با خود ممکن است فرد را نسبت به اشتباهات بیتفاوت کند. در حالی که شفقت به خود میتواند همراه با پذیرش مسئولیت باشد.
فرد میتواند بپذیرد که تصمیمی اشتباه گرفته یا عملکرد مطلوبی نداشته است، اما به جای تحقیر خود، بر این پرسش تمرکز کند که از این تجربه چه چیزی میتواند یاد بگیرد و در موقعیت بعدی چه تغییری ایجاد کند.
در واقع، هدف این رویکرد حذف انتقاد سازنده نیست؛ بلکه جایگزین کردن سرزنش مخرب با ارزیابی واقعبینانه و اصلاح رفتار است.
ارتباط شفقت به خود با تابآوری
تابآوری به توانایی فرد برای مواجهه با فشارها و دشواریها، سازگار شدن با شرایط و ادامه مسیر پس از تجربه ناکامی گفته میشود. فرد تابآور لزوماً کسی نیست که هیچگاه ناراحت، خسته یا ناامید نمیشود؛ بلکه میتواند پس از تجربه دشوار، دوباره خود را بازیابی کند.
شفقت به خود میتواند در این فرایند نقش داشته باشد، زیرا فرد را از گرفتار شدن در چرخه سرزنش و احساس شکست دور میکند. پژوهشهای جدید نیز رابطه میان شفقت به خود، تابآوری و تجربه هیجانات منفی مانند استرس، اضطراب و افسردگی را مورد بررسی قرار دادهاند.
چگونه با خود مهربانتر باشیم؟
یکی از نخستین گامها، توجه به نوع گفتوگوی درونی است. زمانی که فرد پس از یک اشتباه با عباراتی مانند «من همیشه خراب میکنم» یا «من هیچوقت موفق نمیشوم» خود را قضاوت میکند، بهتر است این جملات را به ارزیابیهایی دقیقتر و واقعبینانهتر تبدیل کند.
برای نمونه، به جای تعمیم یک شکست به تمام زندگی، میتوان گفت: «در این موقعیت اشتباه کردم و میتوانم بررسی کنم دفعه بعد چه کاری را متفاوت انجام دهم.»
همچنین پذیرفتن اینکه اشتباه و ناکامی بخشی از تجربه انسانی است، میتواند از شدت خودسرزنشگری بکاهد. کمک گرفتن از افراد قابل اعتماد و متخصصان سلامت روان نیز در شرایطی که خودانتقادی شدید و مداوم است، میتواند مفید باشد.
در نهایت، تقویت شفقت به خود به معنای چشمپوشی از مسئولیتها نیست؛ بلکه ایجاد تعادلی میان پذیرش خود، شناخت نقاط ضعف و تلاش برای تغییر است. چنین رویکردی میتواند به فرد کمک کند پس از تجربه شکست یا دشواری، به جای گرفتار شدن در سرزنش مداوم، انرژی بیشتری برای یادگیری، اصلاح و ادامه مسیر داشته باشد.
منبع: ایسنا
برچسبها: شفقت به خود، خودسرزنشگری، تابآوری، سلامت روان، روانشناسی
