دوران جنگ، سالهای پس از آن، و همچنین دوران ناپایداریهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، همواره زخمهای عمیقی بر پیکر جامعه بر جای گذاشته است.
به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز یکی از تلخترین و پایدارترین پیامدهای این دوران، افزایش چشمگیر معلولیتهای «پنهان» و «آشکار» در میان شهروندان است که سلامت جسم و روان جامعه را به طور جدی تهدید میکند.
ابعاد پنهان و آشکارِ فاجعه:
معلولیتهای آشکار، آن دسته از آسیبهای جسمی و روانی هستند که در اثر مستقیم ترکشها، انفجارها، حوادث جنگی، یا فشارهای روانی شدید ناشی از آن، بروز پیدا میکنند. قطع عضو، آسیبهای نخاعی، اختلالات شنوایی و بینایی، و انواع اضطرابها و اختلالات استرس پس از سانحه (PTSD) از این دستهاند. این معلولیتها، اگرچه به وضوح قابل مشاهده و تشخیص هستند، اما اغلب نیازمند حمایتهای بلندمدت و تخصصی، از جمله توانبخشی، فیزیوتراپی، رواندرمانی و فراهم آوردن تجهیزات حمایتی میباشند.
اما بخش نگرانکنندهتر، معلولیتهای پنهان است. این معلولیتها اغلب ناشی از استرس مزمن، فقر، سوءتغذیه، دسترسی محدود به خدمات بهداشتی و درمانی، و همچنین پیامدهای روانیِ ادامهدارِ ناامنی و بحران هستند. افسردگیهای شدید، اختلالات اضطرابی مزمن، مشکلات شناختی، و حتی برخی بیماریهای جسمی که در نتیجه ضعف سیستم ایمنی و عدم دسترسی به مراقبتهای لازم ایجاد میشوند، نمونههایی از این معلولیتهای پنهان هستند که ممکن است در کوتاهمدت یا حتی بلندمدت، تشخیص داده نشوند و فرد را از تواناییهای طبیعیاش محروم کنند.
چرا ناپایداری، معلولیتزا است؟
فشار روانی مداوم: جنگ و ناپایداریهای اجتماعی-اقتصادی، فضایی از ترس، عدم قطعیت و اضطراب دائمی ایجاد میکند. این فشار روانی مزمن، به ویژه بر کودکان و نوجوانان که در حال رشد هستند، اثرات مخربی بر سلامت روان و حتی رشد جسمانی آنها میگذارد.
کاهش دسترسی به خدمات: در دوران بحران، اولویتها تغییر کرده و دسترسی به خدمات بهداشتی، درمانی، توانبخشی و آموزشی، به خصوص برای اقشار آسیبپذیر، به شدت محدود میشود. این امر، پیشگیری و درمان بسیاری از آسیبها را دشوار کرده و به تشدید معلولیتها منجر میگردد.
فقر و سوءتغذیه: ناپایداریهای اقتصادی، فقر را تشدید کرده و منجر به سوءتغذیه، به ویژه در کودکان و مادران باردار میشود. این سوءتغذیه میتواند پیامدهای جبرانناپذیری بر رشد جسمی و ذهنی داشته باشد و زمینه را برای بروز انواع معلولیتها فراهم آورد.
حوادث و آسیبهای محیطی: در مناطق جنگزده یا مناطقی که در معرض بحرانهای اجتماعی قرار دارند، خطر حوادث ناشی از مینها، مواد منفجره عمل نکرده، زیرساختهای ناامن و خشونتهای اجتماعی افزایش مییابد که همگی به طور مستقیم منجر به معلولیتهای جسمی میشوند.
ضرورت توجه و اقدام:
جامعه و نهادهای مسئول، بیش از پیش باید نسبت به شناسایی، حمایت و توانبخشی افراد دارای معلولیتهای پنهان و آشکار اهتمام ورزند. این امر نیازمند سرمایهگذاری در برنامههای جامع سلامت روان، تقویت سیستمهای بهداشت و درمان، ارائه خدمات توانبخشی پایدار، و ایجاد فرصتهای برابر برای بازگشت افراد معلول به زندگی فعال اجتماعی و اقتصادی است. غفلت از این مسئله، نه تنها بار سنگینی بر دوش افراد آسیبدیده و خانوادههایشان تحمیل میکند، بلکه سرمایههای انسانی و اجتماعی کشور را نیز به تدریج تحلیل میبرد.
برچسبها
معلولیت، جنگ ، استرس ، معلولیت پنهان
