علی مومنیان، نویسنده و پژوهشگر ادبیات عرفانی و تصوف ایرانی، با نگارش کتاب «شرح شطرنجیه علاءالدوله سمنانی» اثری فاخر و قابلتوجه در حوزه ادبیات عرفانی معاصر ارائه کرده است. این کتاب با زبانی شیوا و ادبی، به بررسی و شرح نمادها و تمثیلهای عرفانی یکی از متون مهم تصوف ایرانی میپردازد و جایگاهی ویژه در میان آثار پژوهشی امروز دارد.
به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز، مومنیان در این اثر با بهرهگیری از نثری آهنگین و مسجع، که تأثیرپذیری آن از تذکرهالاولیاء عطار و شیوه شرح و مقدمهنویسی جلالالدین همایی بهروشنی مشهود است، به تحلیل رسالهای از شیخ علاءالدوله سمنانی، صوفی نامدار قرن هشتم هجری، پرداخته است. نویسنده با رویکردی تحلیلی و نمادشناسانه، مفاهیم پیچیده عرفان را بازخوانی کرده و آنها را به تفسیری تازه و قابلفهم برای مخاطب امروزی نزدیک ساخته است.
از ویژگیهای برجسته این کتاب، فراتر رفتن از شرح واژگان و تمرکز بر بازآفرینی مفاهیم عرفانی مورد نظر علاءالدوله سمنانی است. مومنیان با مقایسه این رساله با آثاری چون شطرنجالعارفین ابنعربی و با بهرهگیری از شواهد متعدد از متون نظم و نثر فارسی، تحلیلی عمیق و هنرمندانه از نمادگرایی شطرنج در ادبیات صوفیانه ارائه میدهد.
این کتاب تفسیری منسجم بر «رساله شطرنجیه» است؛ رسالهای که در آن مهرههای شطرنج بهعنوان نماد مراحل سلوک و ابعاد مختلف نفس انسانی معرفی میشوند. برخلاف متن اصلی که فاقد فصلبندی مشخص است، مومنیان ساختار کتاب را بر اساس مهرههای شطرنج سامان داده و هر مهره را به یک اصل عرفانی پیوند زده است؛ از جمله شاه بهعنوان نماد نفس مطمئنه، فرشته بهعنوان عقل، فیل بهعنوان خیال، اسب بهعنوان شهوت و سربازان بهعنوان طبایع انسانی.
روانبودن تفاسیر، ساختاربندی نوآورانه برای متنی کهن و تلفیق نقد ادبی و عرفانی با تطبیق تاریخی، از دیگر نقاط قوت این اثر به شمار میرود. «شرح شطرنجیه علاءالدوله سمنانی» توانسته است پلی میان میراث عرفانی گذشته و نگاه تحلیلی معاصر ایجاد کند و منبعی ارزشمند برای علاقهمندان عرفان، دانشجویان ادبیات، پژوهشگران تصوف و دوستداران متون کلاسیک ایرانی باشد.
منبع: پایگاه خبری پهنه پرواز
برچسبها: علی مومنیان، شرح شطرنجیه، علاءالدوله سمنانی، ادبیات عرفانی، تصوف ایرانی، نمادشناسی، متون صوفیانه
