تغییر ناگهانی رفتار، گوشهگیری، از دست دادن علاقه به فعالیتهای موردعلاقه، خشم و رفتارهای تکانشی و حتی صحبت مکرر درباره مرگ میتواند نشانهای از رنج روانی باشد؛ نشانههایی که متخصصان بر ضرورت توجه و ارزیابی بهموقع آنها تأکید دارند.
به گزارش «پهنه پرواز»، خودکشی و رفتارهای خودآسیبرسان از مسائل پیچیده حوزه سلامت روان هستند و شناسایی نشانههای هشدار، گفتوگوی همدلانه و دسترسی سریع به خدمات تخصصی میتواند در پیشگیری از پیامدهای ناگوار نقش داشته باشد. به گفته متخصصان، هیچ نشانهای بهتنهایی به معنای وجود افکار خودکشی نیست و وضعیت هر فرد باید با توجه به مجموعه شرایط زندگی و سلامت روان او بررسی شود.
تغییر ناگهانی رفتار را نادیده نگیرید
روحالله سیدمهدویاقدم، روانشناس، گوشهگیری ناگهانی، کاهش ارتباط اجتماعی و فاصله گرفتن از دوستان و خانواده را از تغییراتی دانست که باید مورد توجه قرار گیرد. از دست دادن علاقه و لذت نسبت به فعالیتهایی که فرد پیشتر از آنها لذت میبرد، افت ناگهانی عملکرد تحصیلی، شغلی یا اجتماعی و تغییر محسوس در روابط نیز میتواند نشانهای از رنج روانی باشد.
به گفته این روانشناس، خشم ناگهانی، پرخاشگری، رفتارهای تکانشی، اضطراب و تنشهای درونی نیز ممکن است در برخی افراد نمود بیرونی مشکلات روانی باشند. با این حال، این علائم بهتنهایی به معنای وجود افکار خودکشی نیستند و باید در کنار سوابق و شرایط فرد ارزیابی شوند.
صحبت از مرگ را شوخی نگیریم
یکی از مهمترین هشدارهایی که در این گزارش مورد تأکید قرار گرفته، صحبت مداوم درباره مرگ است؛ بهویژه اگر فرد سابقه افسردگی، بیماری روانی، رفتارهای تکانشی، مصرف مواد یا تجربههای آسیبزا داشته باشد. متخصصان تأکید میکنند چنین اظهاراتی باید جدی گرفته شود و فرد در صورت وجود نشانههای خطر، بهطور مستقیم ارزیابی شود.
همچنین تجربههای سنگین مانند از دست دادن یکی از نزدیکان، پایان یک رابطه، مهاجرت، بیکاری، از دست دادن شغل یا تغییر جدی در تواناییهای فردی میتواند فشار روانی قابل توجهی ایجاد کند. مصرف مواد نیز میتواند با افزایش رفتارهای پرخطر همراه باشد.
پرسیدن درباره خودکشی، خطر را بیشتر نمیکند
برخلاف یک باور رایج، سیدمهدویاقدم میگوید پرسیدن مستقیم درباره افکار خودکشی بهخودیخود باعث افزایش خطر نمیشود. در صورت مشاهده نشانههای هشدار، ارزیابی مستقیم وضعیت فرد اهمیت دارد و میتوان با پرسشهای عمومی آغاز کرد و سپس به پرسشهای مشخصتر رسید.
در چنین شرایطی، همدلی اهمیت زیادی دارد. فرد باید فرصت داشته باشد بدون ترس از قضاوت درباره احساسات و مشکلاتش صحبت کند. جملاتی مانند «مثبت فکر کن» یا «همه مشکل دارند» ممکن است کمکی به فرد در بحران نکند؛ در مقابل، شنیدن، درک کردن احساسات و متصل کردن فرد به شبکه حمایتی و کمک تخصصی از اقدامات مهم است.
فرد در بحران را تنها نگذاریم
اگر فردی به یکی از اعضای خانواده یا دوستان خود اطلاع دهد که افکار خودکشی دارد، نباید ارتباط با او قطع شود. حفظ ارتباط تا زمان دریافت کمک مناسب و اقدام سریع برای دریافت خدمات تخصصی اهمیت دارد. متخصصان همچنین تأکید میکنند که خودزنی و خودکشی یکسان نیستند، اما خودآسیبرسانی نیز میتواند نشانه رنج روانی قابل توجه باشد و نیاز به ارزیابی تخصصی دارد.
اسماعیل جراحی، نیز انگزدایی از اختلالات روانی و شکستن سکوت درباره سلامت روان را از گامهای مهم پیشگیری دانست. به گفته او، پیشگیری از رفتارهای خودآسیبرسان تنها مسئولیت نظام سلامت نیست و خانواده، نهادهای اجتماعی و دستگاههای مختلف باید در ایجاد شبکه حمایتی نقش داشته باشند.
شناخت نشانهها به معنای تشخیص دادن وضعیت یک فرد توسط اطرافیان نیست؛ اما توجه به تغییرات محسوس، پرسیدن با همدلی و کمک گرفتن از متخصص میتواند فرصت مهمی برای مداخله بهموقع ایجاد کند.
منبع: ایرنا
برچسبها: سلامت روان، خودکشی، خودآسیبرسانی، افسردگی،
