کاهش سن بروز برخی علائم اختلالات شناختی به یکی از دغدغههای جدی سلامت مغز تبدیل شده است؛ رئیس انجمن آلزایمر ایران از مراجعه صدها فرد میانسال با علائم پیشآلزایمر در تهران خبر داده و تأکید کرده است که تشخیص زودهنگام و اصلاح عوامل خطر میتواند روند پیشرفت مشکلات شناختی را به تأخیر بیندازد.
به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز، همزمان با آغاز ماه جهانی آلزایمر، موضوع کاهش سن بروز علائم اختلالات شناختی بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس اظهارات معصومه صالحی، رئیس انجمن آلزایمر ایران، سال گذشته حدود ۴۰۰ نفر بالای ۴۵ سال در تهران با علائم پیشآلزایمر به این انجمن مراجعه کردهاند؛ افرادی که به گفته او در مرحلهای قرار داشتند که میتوان با مداخلات و اقدامات پیشگیرانه، خطر پیشرفت مشکلات شناختی را کاهش داد.
آلزایمر فقط بیماری سالمندان نیست
اگرچه افزایش سن یکی از مهمترین عوامل خطر دمانس و بیماری آلزایمر محسوب میشود، اما برخی انواع زوال شناختی میتوانند در سنین پایینتر نیز بروز کنند. صالحی با اشاره به مراجعه افراد ۴۵ تا ۶۵ ساله به انجمن آلزایمر ایران گفته است که برخی دمانسهای زودهنگام در افراد زیر ۵۰ سال میتوانند ریشه ژنتیکی داشته باشند.
با این حال، بروز فراموشی در سنین پایین الزاماً به معنای ابتلا به آلزایمر نیست و عوامل مختلفی مانند اضطراب، افسردگی، اختلال خواب، فشار روانی و برخی بیماریهای جسمی نیز میتوانند عملکرد حافظه و تمرکز را تحت تأثیر قرار دهند.
استرس مزمن؛ تهدیدی برای سلامت مغز
یکی از موضوعاتی که در گزارش ایرنا مورد توجه قرار گرفته، استرس مزمن است. زندگی پرشتاب شهری، فشارهای روانی و اضطراب مداوم میتوانند با افزایش سطح هورمونهایی مانند کورتیزول همراه شوند و در درازمدت بر عملکرد مغز اثر بگذارند.
البته نباید از این موضوع نتیجه گرفت که استرس بهتنهایی باعث آلزایمر میشود؛ بلکه استرس مزمن در کنار مجموعهای از عوامل خطر میتواند بر سلامت شناختی تأثیرگذار باشد.
آلودگی هوا؛ یکی دیگر از نگرانیها
آلودگی هوا، بهویژه ذرات معلق ریز، از دیگر عوامل مورد اشاره در این گزارش است. به گفته رئیس انجمن آلزایمر ایران، آلودگی هوا میتواند از مسیرهای مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت مغز اثر بگذارد و در کنار عواملی مانند کمتحرکی و بیماریهای قلبیعروقی، خطر مشکلات شناختی را افزایش دهد.
آلودگی هوا همچنین ممکن است با کاهش فعالیتهای خارج از منزل، افزایش استرس و محدود شدن فعالیت بدنی همراه شود؛ عواملی که خود میتوانند سلامت جسم و مغز را تحت تأثیر قرار دهند.
سبک زندگی؛ از تغذیه تا انزوای اجتماعی
سلامت مغز تنها به ژنتیک وابسته نیست. تغذیه نامناسب، کمتحرکی، انزوای اجتماعی و استرس مزمن از جمله عواملی هستند که در این گزارش بهعنوان عوامل مؤثر بر خطر زوال شناختی مطرح شدهاند.
ارتباط اجتماعی فعال، فعالیت بدنی، تغذیه مناسب و کنترل عوامل خطر قلبیعروقی میتوانند بخشی از رویکرد پیشگیرانه برای حفظ سلامت مغز باشند.
«ذهن پویا» برای مقابله با افت شناختی
رئیس انجمن آلزایمر ایران همچنین از اجرای مجدد طرح «ذهن پویا» برای افراد میانسال خبر داده است. این طرح پیشتر برای افرادی با علائم پیشآلزایمر اجرا شده و هدف آن کمک به کنترل مشکلات شناختی از طریق مداخلات و فعالیتهای پیشگیرانه بوده است.
اهمیت چنین برنامههایی در این است که مداخلات مربوط به سلامت مغز، در صورت شناسایی زودهنگام مشکلات شناختی، میتوانند فرصت بیشتری برای مدیریت عوامل خطر و حفظ استقلال فرد فراهم کنند.
این علائم را جدی بگیرید
بر اساس توصیه مطرحشده از سوی انجمن آلزایمر ایران، برخی تغییرات شناختی و رفتاری میتوانند نشانهای برای مراجعه به پزشک باشند؛ از جمله:
اختلال در تشخیص زمان و مکان
فراموش کردن وعدههای غذایی
دشواری در یادآوری کلمات
تغییر محسوس در توانایی انجام فعالیتهای روزمره
بیتوجهی غیرمعمول به بهداشت و آراستگی شخصی
گوشهگیری و کاهش انگیزه برای فعالیتهای معمول
وجود یکی از این علائم بهتنهایی به معنای ابتلا به آلزایمر نیست، اما تکرار، تشدید یا تأثیرگذاری آن بر زندگی روزمره میتواند دلیل مناسبی برای ارزیابی پزشکی باشد.
تشخیص زودهنگام؛ فرصت طلایی برای مداخله
پیام اصلی متخصصان این حوزه، ترساندن افراد از آلزایمر نیست؛ بلکه افزایش آگاهی درباره اهمیت تشخیص زودهنگام است. هرچه مشکلات شناختی زودتر شناسایی شوند، فرصت بیشتری برای بررسی علت، کنترل عوامل خطر و برنامهریزی برای مراقبت و درمان وجود خواهد داشت.
بنابراین، فراموشیهای مکرر و غیرمعمول، بهویژه زمانی که در زندگی روزمره اختلال ایجاد میکنند، نباید صرفاً به خستگی یا افزایش سن نسبت داده شوند.
سلامت مغز از میانسالی باید جدی گرفته شود
افزایش توجه به علائم شناختی در سنین ۴۰ و ۵۰ سالگی به این معنا نیست که هر فراموشی نشانه آلزایمر است؛ بلکه نشان میدهد پیشگیری از زوال شناختی باید سالها پیش از سالمندی آغاز شود.
کنترل استرس، فعالیت بدنی، تغذیه سالم، حفظ ارتباطات اجتماعی و پیگیری پزشکی علائم غیرمعمول میتواند بخشی از مسیر مراقبت از مغز باشد؛ مسیری که در نهایت نهتنها برای پیشگیری از آلزایمر، بلکه برای حفظ کیفیت زندگی در سالهای سالمندی اهمیت دارد.
منبع: ایرنا
برچسبها: آلزایمر، سلامت مغز، فراموشی، زوال شناختی، پیشگیری از آلزایمر
