خودبیمارانگاری یا «هیپوکندریا» نوعی اختلال مرتبط با اضطراب سلامت است که در آن فرد بهطور مداوم نگران ابتلا به یک بیماری جدی است؛ حتی زمانی که بررسیهای پزشکی شواهدی از بیماری خطرناک نشان نمیدهند.
به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز، افراد مبتلا به خودبیمارانگاری ممکن است نشانههای طبیعی بدن مانند سردرد، خستگی یا تپش قلب را بهعنوان علامتی از یک بیماری جدی تفسیر کنند. این نگرانی میتواند به مرور زمان آرامش، تمرکز، روابط اجتماعی و عملکرد روزمره فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
خودبیمارانگاری چه علائمی دارد؟
مهمترین نشانه این اختلال، نگرانی مداوم درباره ابتلا به یک بیماری جدی است. فرد ممکن است حتی پس از دریافت نتایج طبیعی آزمایشها یا اطمینان پزشک، همچنان احتمال وجود یک بیماری پنهان را مطرح کند.
بررسی مکرر بدن، اندازهگیری مداوم فشار خون یا نبض، جستوجوی وسواسگونه علائم بیماری در اینترنت و مراجعه مکرر به پزشکان از رفتارهایی است که ممکن است همراه با اضطراب بیماری دیده شود. در مقابل، برخی افراد به دلیل ترس از شنیدن تشخیص، از مراجعه به پزشک اجتناب میکنند.
چرا فرد به خودبیمارانگاری مبتلا میشود؟
خودبیمارانگاری معمولاً یک علت مشخص ندارد و ترکیبی از عوامل روانی، تجربیات گذشته و ویژگیهای شخصیتی میتواند در شکلگیری آن نقش داشته باشد.
سابقه بیماری جدی در فرد یا اعضای خانواده، تجربههای آسیبزا، استرس طولانیمدت، اضطراب، افسردگی و حساسیت بیش از حد نسبت به احساسات بدن از جمله عواملی هستند که میتوانند زمینه اضطراب بیماری را افزایش دهند.
همچنین قرار گرفتن مداوم در معرض مطالب پزشکی نگرانکننده و جستوجوی بیش از اندازه درباره علائم بیماریها در اینترنت ممکن است این چرخه اضطراب را تشدید کند.
خودبیمارانگاری چه تفاوتی با وسواس دارد؟
خودبیمارانگاری و وسواس فکری میتوانند شباهتهایی داشته باشند، اما یکسان نیستند. در خودبیمارانگاری، محور اصلی نگرانی فرد، ترس از ابتلا به یک بیماری جدی یا احتمال بیمار شدن است.
در اختلال وسواس فکری-عملی، افکار مزاحم میتوانند موضوعات مختلفی مانند آلودگی، نظم، آسیب، شک یا سلامت را دربر بگیرند و فرد برای کاهش اضطراب ناشی از این افکار، رفتارهای اجباری و تکرارشونده انجام دهد.
چه زمانی باید به روانشناس مراجعه کرد؟
اگر نگرانی درباره سلامت از یک دغدغه طبیعی فراتر رفته و به درگیری ذهنی مداوم تبدیل شده باشد، مراجعه به روانشناس یا رواندرمانگر میتواند ضروری باشد.
اختلال خواب، کاهش تمرکز، اختلال در کار یا تحصیل، اجتناب از فعالیتهای روزمره و ادامه ترس از بیماری با وجود بررسیهای پزشکی اطمینانبخش، از جمله نشانههایی هستند که ضرورت دریافت کمک تخصصی را بیشتر میکنند.
درمان خودبیمارانگاری چگونه انجام میشود؟
یکی از روشهای مؤثر برای مدیریت اضطراب بیماری، درمان شناختی-رفتاری یا CBT است. در این روش، فرد یاد میگیرد افکار فاجعهآمیز درباره علائم جسمی را شناسایی کرده و آنها را با برداشتهای واقعبینانهتر جایگزین کند.
تکنیکهای مدیریت اضطراب، تنفس عمیق، آرامسازی عضلانی، ذهنآگاهی و مواجهه تدریجی با ترسهای مرتبط با بیماری نیز میتوانند در روند درمان مورد استفاده قرار گیرند. در برخی موارد نیز پزشک ممکن است دارودرمانی را در کنار رواندرمانی توصیه کند.
چگونه اضطراب سلامت را کاهش دهیم؟
کاهش چککردن مداوم بدن و محدود کردن جستوجوی اینترنتی درباره بیماریها میتواند به شکستن چرخه اضطراب کمک کند. خواب منظم، فعالیت بدنی، کاهش مصرف کافئین و داشتن برنامه روزانه منظم نیز از راهکارهایی هستند که میتوانند سطح کلی اضطراب را کاهش دهند.
نکته مهم این است که هر علامت جسمی را نباید به بیماری جدی نسبت داد؛ با این حال، علائم جدید، شدید یا مداوم باید توسط پزشک بررسی شوند و نباید صرفاً به اضطراب نسبت داده شوند.
آیا خودبیمارانگاری خطرناک است؟
خودبیمارانگاری بهخودیخود یک بیماری جسمی خطرناک محسوب نمیشود، اما اضطراب مداوم ناشی از آن میتواند کیفیت زندگی فرد را بهشدت کاهش دهد و موجب اختلال در خواب، تمرکز و فعالیتهای روزمره شود.
از سوی دیگر، مراجعههای غیرضروری و مکرر برای انجام آزمایشها یا برعکس، اجتناب از مراجعه پزشکی به دلیل ترس از تشخیص بیماری، هر دو میتوانند پیامدهای نامطلوبی داشته باشند. بنابراین تشخیص درست و درمان تخصصی اهمیت زیادی دارد.
منبع: دکتردکتر
برچسبها: #خودبیمارانگاری | #اضطراب_سلامت | #سلامت_روان | #هیپوکندریا | #روانشناسی
