فراموش کردن نام افراد یا جا گذاشتن وسایل همیشه نشانه آلزایمر نیست؛ اما تکرار فراموشی‌ها، اختلال در به خاطر سپردن اتفاقات اخیر و دشواری در انجام کارهای روزمره می‌تواند زنگ خطری برای بررسی سلامت مغز باشد. متخصصان تأکید می‌کنند که تشخیص زودهنگام و شناخت علائم این بیماری، به برنامه‌ریزی بهتر برای درمان و مراقبت کمک می‌کند.
به گزارش پایگاه خبری پهنه پرواز، ندا شیخی، متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب، با اشاره به اینکه آلزایمر شایع‌ترین علت زوال عقل یا دمانس است، توضیح داد که این بیماری معمولاً روندی تدریجی و پیش‌رونده دارد و تغییرات مرتبط با آن ممکن است سال‌ها پیش از آشکار شدن نخستین علائم آغاز شوند. به گفته او، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های اولیه، اختلال در حافظه اخیر است؛ به‌طوری‌که فرد ممکن است اتفاقات تازه را فراموش کند، سؤال‌های تکراری بپرسد یا در یادآوری قرارهای خود مشکل داشته باشد.
مهم‌ترین علائم اولیه آلزایمر کدام‌اند؟
در مراحل اولیه آلزایمر، حافظه مربوط به اتفاقات و تجربه‌های اخیر ممکن است بیشتر از خاطرات قدیمی تحت تأثیر قرار گیرد. فرد احتمال دارد گفت‌وگوهای اخیر را به یاد نیاورد، یک سؤال را چند بار مطرح کند یا وسایل خود را در مکان‌هایی بگذارد که بعداً نتواند آن‌ها را پیدا کند.
از دیگر نشانه‌های هشداردهنده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
فراموش کردن مکرر قرارها و رویدادهای اخیر؛
دشواری در انجام کارهای آشنای روزمره؛
بروز مشکل در قضاوت و تصمیم‌گیری؛
تغییرات تازه در خلق‌وخو یا رفتار؛
افزایش مشکلات حافظه به‌مرور زمان.
وجود یک یا چند مورد از این نشانه‌ها به‌تنهایی برای تشخیص آلزایمر کافی نیست؛ اما اگر این تغییرات تکرارشونده باشند و عملکرد روزانه فرد را مختل کنند، ارزیابی پزشکی اهمیت پیدا می‌کند.
چگونه فراموشی طبیعی را از علائم هشداردهنده تشخیص دهیم؟
فراموش کردن موقت یک نام یا به خاطر نیاوردن محل قرار دادن یک وسیله، به‌ویژه در روزهای پراسترس و شلوغ، ممکن است برای بسیاری از افراد اتفاق بیفتد. گاهی فرد پس از مدتی نام یا محل وسیله را به یاد می‌آورد و این فراموشی تأثیر قابل‌توجهی بر زندگی روزمره او ندارد.
تفاوت مهم زمانی آشکار می‌شود که مشکلات حافظه نسبت به گذشته افزایش پیدا کنند، به‌طور مکرر تکرار شوند یا انجام فعالیت‌های معمول را دشوار سازند. برای مثال، فراموش کردن یک قرار با ناتوانی مکرر در مدیریت امور روزانه یکسان نیست.
افزایش سن نیز ممکن است با تغییراتی در سرعت یادآوری اطلاعات همراه باشد؛ بااین‌حال، نباید هر تغییر شناختی را به سالمندی نسبت داد. اگر فرد یا اطرافیانش متوجه افت محسوس حافظه و توانایی‌های روزمره شوند، مراجعه به پزشک برای بررسی علت ضروری است.
چه عواملی خطر ابتلا به آلزایمر را افزایش می‌دهند؟
افزایش سن از مهم‌ترین عوامل خطر آلزایمر است، اما تنها عامل مؤثر محسوب نمی‌شود. به گفته این متخصص، برخی بیماری‌ها و شرایط مرتبط با سبک زندگی نیز ممکن است با افزایش خطر زوال شناختی ارتباط داشته باشند.
از جمله این عوامل می‌توان به دیابت، فشارخون بالا، چاقی، کم‌تحرکی، افسردگی، استرس مزمن و سابقه آسیب‌های مغزی اشاره کرد. سابقه خانوادگی، به‌ویژه ابتلای بستگان در سنین پایین‌تر، نیز در برخی موارد می‌تواند احتمال نقش عوامل ژنتیکی را مطرح کند.
بااین‌حال، وجود عوامل خطر به معنای ابتلای قطعی به آلزایمر نیست و تشخیص بیماری به ارزیابی تخصصی نیاز دارد.
خواب، فعالیت بدنی و تغذیه چه نقشی در سلامت مغز دارند؟
اختلالات خواب با آلزایمر ارتباط دارند، اما رابطه علت‌ومعلولی این ارتباط به‌طور کامل مشخص نشده است. وقفه تنفسی در خواب یا آپنه خواب نیز از مشکلاتی است که می‌تواند نیازمند بررسی و درمان باشد. رسیدگی به اختلالات خواب و مدیریت استرس، به‌ویژه در افرادی که مشکلات حافظه دارند، اهمیت دارد.
فعالیت بدنی منظم و متناسب با وضعیت جسمانی، به‌خصوص در میانسالی، با کاهش خطر زوال شناختی در مطالعات ارتباط داشته است. فعالیت ذهنی، یادگیری مهارت‌های تازه و حفظ ارتباطات اجتماعی نیز می‌توانند بخشی از سبک زندگی سالم برای مراقبت از مغز باشند.
از نظر تغذیه، الگوهایی مانند رژیم مدیترانه‌ای که بر مصرف میوه، سبزیجات، غلات کامل، ماهی و منابع پروتئینی کم‌چرب تأکید دارند، در برخی مطالعات با سلامت بهتر مغز و کاهش خطر زوال شناختی مرتبط بوده‌اند. بااین‌حال، هیچ رژیم غذایی خاصی به‌عنوان درمان قطعی آلزایمر شناخته نشده است.
چرا تشخیص زودهنگام آلزایمر اهمیت دارد؟
مشکلات حافظه همیشه ناشی از آلزایمر نیستند و ممکن است عوامل دیگری در بروز آن‌ها نقش داشته باشند. ارزیابی پزشکی می‌تواند به شناسایی علت اختلال شناختی و بررسی احتمال وجود شرایط قابل‌درمان کمک کند.
در صورت تشخیص آلزایمر، شناسایی زودهنگام بیماری فرصت بیشتری برای برنامه‌ریزی درمانی، مراقبتی و حمایت از بیمار و خانواده فراهم می‌کند. هدف از مراقبت، کمک به حفظ ایمنی، استقلال و کیفیت زندگی فرد تا حد امکان است.
خانواده‌ها چگونه می‌توانند از فرد مبتلا حمایت کنند؟
شناخت علائم بیماری و برخورد همراهانه با فرد مبتلا، از توصیه‌های مهم متخصصان است. سرزنش کردن بیمار به دلیل فراموشی یا انتظار برای اصلاح رفتارهایی که ناشی از بیماری هستند، معمولاً کمکی به وضعیت او نمی‌کند.
ایجاد برنامه‌ای منظم و قابل‌پیش‌بینی برای خواب، تغذیه و فعالیت‌های روزانه، فراهم کردن محیطی ایمن و تشویق فرد به مشارکت در فعالیت‌های متناسب با توانایی‌هایش می‌تواند به مراقبت بهتر کمک کند.
همچنین، مدیریت مصرف داروها، امور مالی، رانندگی و فعالیت‌های بیرون از خانه باید متناسب با وضعیت فرد مورد توجه قرار گیرد. اگر تغییرات ناگهانی در رفتار، بی‌قراری یا توهم ایجاد شود، نباید بدون بررسی پزشکی همه این نشانه‌ها را به آلزایمر نسبت داد.
مراقبان نیز باید به سلامت جسمی و روانی خود توجه کنند. تقسیم مسئولیت میان اعضای خانواده و استفاده از حمایت‌های اجتماعی می‌تواند فشار مراقبت را کاهش دهد.
جمع‌بندی
هر فراموشی نشانه آلزایمر نیست؛ آنچه اهمیت دارد، تکرار و پیش‌رونده بودن اختلال حافظه و تأثیر آن بر زندگی روزمره است. فراموش کردن مکرر اتفاقات اخیر، تکرار سؤال‌ها و دشواری در انجام کارهای آشنا از جمله علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند.
فعالیت بدنی، خواب مناسب، تغذیه سالم و فعالیت‌های ذهنی می‌توانند در مراقبت از سلامت مغز نقش داشته باشند؛ اما در صورت مشاهده تغییرات محسوس و مداوم حافظه، ارزیابی پزشکی بهترین راه برای روشن شدن علت است.
منبع: خبرگزاری ایسنا
برچسب‌ها: آلزایمر، علائم آلزایمر، فراموشی، سلامت مغز، زوال عقل
