به گزارش پایگاه خبری «پهنه پرواز»، تجربه سفر به فضا فقط یک ماجراجویی جسمی نیست؛ مغز انسان هم در اثر حضور در فضا دچار تغییرات قابلتوجهی میشود. مطالعات جدید در حوزه علوم اعصاب و فضانوردی نشان میدهند که قرار گرفتن در محیط بیوزنی و شرایط منحصر بهفرد فضا باعث تغییرات ساختاری و عملکردی در مغز میشود—تغییراتی که میتواند اثرات مثبت و منفی داشته باشد.
چه تغییراتی در مغز رخ میدهد؟
فضانوردان در طول اقامت در فضا با محیطی روبهرو میشوند که نیروی گرانش بسیار کم دارد، نور و ریتم روزانه متفاوتی دارد، و بدن را از الگوهای طبیعی زمین جدا میکند. این شرایط میتواند باعث موارد زیر شود:
جابجایی مایع مغزینخاعی: در وضعیت بیوزنی، مایعات بدن به سمت سر حرکت میکنند که میتواند باعث افزایش فشار در مغز شود و ساختارهای مغزی را تحت تأثیر قرار دهد.
تغییرات در ساختار مغز: برخی مطالعات تصویربرداری مغزی نشان دادهاند که مناطق خاصی از مغز در پاسخ به بیوزنی دچار تغییر حجم یا شکل میشوند.
بازآموزی عملکردهای حسی و حرکتی: مغز باید خود را با اختلال در دریافتهای حسی و تغییر وزن بدن سازگار کند؛ برای مثال سیستمهای مربوط به تعادل، بینایی و حرکت بازآموزی میشوند تا با شرایط جدید سازگار شوند.
اثرات رفتاری و شناختی
این تغییرات ساختاری میتواند به تغییراتی در عملکرد شناختی، حافظه، توجه، و حتی خلقوخو منجر شود. برخی فضانوردان گزارش دادهاند که پس از بازگشت به زمین نیاز به زمان دارند تا عملکرد مغزی و حس تعادل خود را بازیابی کنند. این بازگشت به حالت طبیعی شامل آموزش مجدد مغز برای تطبیق با نیروی گرانش زمین است.
اهمیت این مطالعات
درک چگونگی تأثیر سفر فضایی بر مغز انسان برای سلامت فضانوردان و طراحی ماموریتهای بلندمدت، مانند سفر به مریخ، اهمیت زیادی دارد. این پژوهشها به دانشمندان کمک میکند تا راهکارهایی برای پیشگیری از اختلالات عصبی و بهبود عملکرد شناختی در فضانوردان ارائه دهند.
همچنین این یافتهها میتواند در حوزههای پزشکی، توانبخشی و درمان اختلالات عصبی در زمین نیز کاربرد داشته باشد، زیرا مغز انسان در مقابل تغییرات شدید محیطی ظرفیت سازگاری قابل توجهی دارد.
منبع: تابناک
برچسبها: سفر فضایی | مغز انسان | تغییرات عصبی | فیزیک بیوزنی | بهداشت فضانوردان | علوم اعصاب | سلامت روانی
