شب یلدا که در تقویم ایران مصادف با ۳۰ آذر است، طولانیترین شب سال محسوب میشود و از منظر علمی نتیجه رخدادی نجومی به نام انقلاب زمستانی است. در این روز، محور زمین که حدود ۲۳.۵ درجه نسبت به مدار حرکتش حول خورشید متمایل است، باعث میشود نیمکره شمالی بیشترین فاصله را از خورشید داشته باشد. در نتیجه، خورشید در آسمان پایینترین ارتفاع خود را دارد و شب طولانیترین حالت ممکن را پیدا میکند — لحظهای که در نجوم به آن «نقطه سکون» گفته میشود.
در سال ۱۴۰۴، این پدیده در ساعت ۱۵:۰۳ روز ۳۰ آذر رخ داد و از این زمان به بعد، روزها بهتدریج طولانیتر و نور روز افزایش مییابد. واژه «انقلاب» در اصطلاح انقلاب زمستانی برگرفته از واژههای لاتین است که sol به معنی خورشید و sister به معنی «ایستادن» است و اشاره به لحظهای دارد که خورشید بهنظر میرسد در آسمان ثابت میایستد.
این پدیده نجومی، پس از شب یلدا موجب افزایش طول روزها میشود و نشانه آغاز بازگشت نور بر تاریکی است؛ موضوعی که در فرهنگ ایرانی با جشن، دورهمیهای خانوادگی و آیینهای سنتی همراه شده است.
منبع: خبرآنلاین
برچسبها: شب یلدا، انقلاب زمستانی، نجوم، نقطه سکون، علوم فضایی، فرهنگ ایران
